2 dic. 2010

Nomes de países n'asturianu


A mediaos d'esti añu, l'Academia de la Llingua Asturiana (ALLA) asoleyó los nomes de los países del mundu nun llibrín de la so coleición "Cartafueyos Normativos". Munchos coinciden cola versión castellana, que ye la más avezada nel usu de los asturianofalantes (Andorra, Bolivia, Malta) y otres tienen namái cambeos marcaos pola estructura de la llingua asturiana (Cabu Verde, Exiptu, Togu, Xapón, Les Bahames, Paraguái).
Sicasí, hai otros que nun coinciden cola forma castellana, porque l'adautación se fixo dende l'orixinal o porque yá esistía n'asturianu con otra forma. Espóngovos equí los más bultables d'ente estos (si trai l'artículu ente paréntesis ye que ye opcional):
- Alemaña
- Arabia Saudita (nel mapa que fixo Cáritas cola Axencia Asturiana de Cooperación diz Arabia Saudina)
- Azerbaixán (L')
- Bah.rein. L'hache pronúnciase.
- Bangladex.
- Botsuana. En castellanu escríbese con w.
- Burkina Fasu.
- Emiratos Árabes Xuníos (Los).
- Estaos Xuníos d'América (Los).
- Islles Fixi (Les).
- Guinea-Bisáu.
- H.ong Kong.
- Kazakstán (El).
- Kenia.
- Kirguistán (El).
- Macáu.
- Islles Marxal (Les).
- Países Baxos (Los). Holanda nun se considera como nome del país.
- Reinu Xuníu (El).
- Sáh.ara Occidental.
- San Marín.
- Seixeles (Les).
- Sierra Lleona.
- Suazilandia.
- Taxiquistán (El).
- Ucraína.
- Uzbequistán (L').
- Xibuti.
- Xipre.
- Yeme (El).

Más diferencies hai ente los nomes de delles ciudaes capitales:
Andorra La Vieya, Bruxeles, Sarayevu, Buxumbura (capital de Burundi), Xamena (capital del Chad), Beixín (capital de China), Kinxasa (capital de la RDC), Copenh.ague, Liubliana, Tallín, H.élsinki, Xakarta, Teh.rán (capital d'Irán), Skopie, Quixináu (capital de Moldavia), Belgráu, Ciudá Llibre (capital de Sierra Lleona, en cast. Freetown), Mogadixu (capital de Somalia), H.artum (capital del Sudán), Caraques.

Y tamién hai abondes diferencies col castellanu nos xentilicios p'adautalos a les estructures asturianes:
xentilicios en -anu: angolanu, azerbaixanu, belxicanu, brasilanu, cabuverdianu, canadianu, chadianu, estonianu, exipcianu, guatemalianu, honduranu, kenianu, mozambicanu, nicaraguanu, portorricanu, sah.arianu, salvadorianu,
xentilicios en -és: congolés, samarinés,
xentilicios en -iegu: costamarfiliegu, panamiegu,
xentilicios en ín: arxelín, arxentín, bangladexín, iranín, iraquín, israelín, kazaquistanín, kirguistanín, marroquín, montenegrín, palestín, paquistanín, qatarín, somalín, taxiquistanín, tunecín, ucraín, vietnamín.

Nun ye esti'l llugar onde s'han d'esplicar los porqués d'estes escoyetes, pero hai razones bien fundaes pa optar por ún o por otru nome.
Ye importante que la prensa y demás medios de comunicación los empleguen, y que los falantes los usemos tamién con normalidá, pa que se vaigan afitando na fala.

No hay comentarios:

Publicar un comentario